Afdrukken

Inleiding

Gestalt hoedt zich ervoor om vast te roesten in een rigide organisatiestructuur. Net als in de therapie zoekt ze als organisatie naar het leven in de actuele ontmoeting. Gestalt als maatschappelijke beweging wordt wel anarchistisch genoemd. In dit licht staat dit artikel over structuur van supervisie voor Gestalt-therapeuten.


Zandloper

Een zandloper, twee glazen bolletjes verbonden met een nauwe doorgang laat een hoeveelheid zand van het ene naar het andere bolletje lopen. Het is een proces in de tijd. Na een afgemeten tijd is het voltooid en komt het zand tot stilstand. Mijn menselijk handelen kan het proces weer opnieuw op gang brengen. Ik draai de zandloper op de kop en hij loopt weer! Hier wil ik mijn beschrijving bij laten want dit artikel gaat niet over zandlopers. Het is maar een metafoor.


Nepal

In Nepal, in de plaats Pathan, vlak bij de hoofdstad Kathmandu, is een Boeddhistisch klooster. Er zijn er heel veel in Nepal. Wat bijzonder is aan dit specifieke klooster is dat het hoogste ambt van het klooster vervuld wordt door een jongetje. Op de leeftijd van 6 jaar kan een jongen benoemd worden tot hoofd van het klooster. Zodra hij echter de 8 jarige leeftijd bereikt wordt hij vervangen door een jongere opvolger. In het Boeddhisme is er een groot respect voor de frisse en onbevangen kijk van een jongere. Een kind is nog niet gevangen in starre denkkaders. Hij weet heel veel niet. Het niet weten staat evenals onzekerheid hoog aangeschreven. Het is een oude en wijze traditie waar dit gebruik uit voortkomt. Dit artikel gaat ook niet over het Boeddhisme dus ik laat deze beschrijving voor wat het is. Het is maar een voorbeeld.


Organisatie Gestalt

De Gestaltbeoefenaars vormen met elkaar net als de Boeddhistische kloosterlingen een leefgemeenschap. We hebben opleidingen, opleiders, erkenningen in allerlei gradaties, we hebben regels en controle op de regels. We bewaken de kwaliteit van de Gestaltbeoefenaars om naar de buitenwereld een waarborg te kunnen geven. Supervisoren hebben hierin een belangrijke functie, zowel voor degenen die in opleiding zijn als voor de afgestudeerde praktijkbeoefenaars. Zij staan erg hoog in onze hiërarchie. Zij staan zelfs zo hoog dat ze zelf gevrijwaard zijn van supervisie. Hun kwaliteit wordt gewaarborgd door hun grote ervaring, hun verantwoordelijkheidsgevoel en het collegiale contact op een jaarlijkse bijeenkomst van supervisoren. De sceptische ondertoon van mijn formulering verraadt de richting waar ik naar toe wil.


Enthousiasme

Net als het Boeddhisme staan we als Gestaltmensen open en onbevangen in de wereld. We hebben ‘contact’ tot ons handelsmerk gemaakt: de ‘therapie van het contact’. We zijn ervan doordrongen dat onze grondhouding van niet weten, van het laten bestaan van een impasse en een zo zuiver mogelijk open staan voor de directe ervaring ons samen met de cliënt brengt bij het nieuwe. Het contact brengt ons bij een natuurlijke verandering. Het is, denk ik, wat mij en heel veel collega’s zo levendig enthousiast maakt en houdt voor Gestalt!


Risico's

Onze leefgemeenschap staat echter aan dezelfde gevaren bloot als het Boeddhistische klooster: verstarring door al te vastgeroeste denk- en ervaringspatronen. We hebben onze collectieve blinde vlekken. Om ons van deze vlekken bewust te worden hebben we, net als de Boeddhisten voortdurend een frisse, naïeve reflectie nodig. Een strakke hiërarchie waarin bovenaan een groep supervisoren en opleiders staat zal deze frisse geest niet gemakkelijk kunnen toelaten. De kwaliteit en originaliteit van de supervisoren en opleiders staat niet ter discussie. Ik formuleer geen kritiek op de mensen die deze functie vervullen. De organisatievorm is echter zichzelf bevestigend en daarmee conservatief van aard. Een eventueel openstaan voor het gedachtegoed en methodieken uit andere disciplines zal vermalen worden in vastgelegde denk- en ervaringspatronen van de oude garde en gevestigde orde. Zonder een fundamentele bevruchting van onderaf leidt deze organisatievorm onherroepelijk tot een zichzelf verstikkende monocultuur die zich handhaaft in vaak niet zichtbare machtsstructuren.


Zandlopen

Ik wil deze kritische beschouwing besluiten met een positieve suggestie die vraagt om een nadere dialoog en een nadere uitwerking. Net zoals de zandloper op de kop gezet wordt om weer in proces te komen stel ik voor om onze hiërarchische structuur op de kop te zetten Ik wil alle supervisoren en opleiders van de Gestaltvereniging in supervisie laten gaan bij studenten aan de diverse Gestaltopleidingen. Deze constructie kan alle partijen tot voordeel strekken. Studenten zullen op deze manier in een vroeg stadium kunnen ervaren dat de beginselen van Gestalt niet liggen in ervaring, techniek en kennis. Gestalt is geen dogma. Deze supervisievorm levert een paradoxale confrontatie op met het grondbeginsel van Gestalt: het open staan voor het vernieuwende van het contact. Bijkomend voordeel voor studenten is dat zij met het betaald worden voor de door hun gegeven supervisies hun studiekosten kunnen verminderen.
Als Gestaltleefgemeenschap zullen we op deze wijze steeds van onderaf verjongd worden. Het zal een voortdurende dialoog op gang brengen. Een omkering van rollen zal nooit een saai en vastgeroest programmaonderdeel zijn. Voor de supervisoren en opleiders tot slot is het een oefening in het openstaan voor nieuwe wegen en gezichtspunten.

© Jan Philip Wieringa (supervisor), Groningen, 22 februari 2007